Þótt ótrúlegt megi virðast láta sífellt fleiri sagnfræðingar og verkfræðingar í ljós rökstuddar efasemdir um hinar útbreiddu Auschwitz-sögur. Þessir ,,endurskoðunnarsinnar" þræta ekki fyrir það að margir gyðingar voru fluttir til búðanna eða þá að margir þeirra hafi látist, þó sérstaklega úr flekkusótt og öðrum sjúkdómum. En hin hrópandi sönnunargögn sem þeir hafa komið fram með, sýna að Auschwitz var ekki miðstöð fjöldaútrýminga, og að sagan um fjöldamorðin í gasklefunum er ekkert annað en þjóðsaga.

Bandaríski sagnfræðingurinn Mark Weber er höfundur greinarinnar hér til hliðar. Þegar þjóðmálavefurinn Gagnauga.net birti greinina fékk vefurinn skömm í hattinn fyrir vikið. Gagnrýni af því tagi er ekki sanngjörn því málfrelsið hlýtur að eiga við alla en ekki bara suma. Auk þess er greinin studd ítarlegri heimildaskrá sem gefur lesendum kost á að kynna sér málið nánar og kanna hvað höfundurinn hefur í höndunum niðurstöðum sínum til rökstuðnings. Tilgangur birtingar þessarar greinar er að sjálfsögðu ekki að verja né draga fjöður yfir glæpaverk nasista. Sök þeirra er engu minni, hvort sem þeir hafi myrt eina milljón gyðinga eða fimm, eða jafnvel fimmtíu þúsund ef út í það er farið. Málið snýst frekar um sagnfræðilegar staðreyndir og hvort að fræðimönnum sé heimilt að birta niðurstöður rannsókna sinna.

Búðirnar í Auschwitz voru reistar árið 1940, í miðhluta Póllands. Fjölmargir gyðingar voru fluttir þangað frá 1942 til 1944.

Höfuðbúðirnar nefndust Auschwitz I. Birkenau, eða Auschwitz II, voru að sögn helstu útrýmingarbúðirnar og Monowitz, eða Auschwitz III, var miðstöð iðnaðarframleiðslu þar sem eldsneyti var unnið úr kolum. Þar að auki voru tugir smærri búða sem ætlaðar voru stríðsrekstri.

Í Nürnberg-réttarhöldunum eftir stríð ásökuðu Bandamenn Þjóðverja um að hafa myrt fjórar milljónir manna í Auschwitz. Þessi tala, sem Sovétmönnum datt í hug, var samþykkt athugasemdalaust í mörg ár. Hún birtist til að mynda oft í dagblöðum og tímaritum í Bandaríkjunum.¹

Í dag finnst enginn virtur sagnfræðingur, ekki einu sinni meðal þeirra sem trúa á helförina, sem tekur mark á þessari tölu. Ísraelski helfararfræðingurinn Yehuda Bauer sagði árið 1989 að nú væri kominn tími til að horfast í augu við það, að hin kunnuglega tala um fjórar milljónir fórnarlamba væri þjóðsaga af ásetningi. Í júlí 1990 lýstu bæði Auschwitz-safnið í Póllandi og hin ísraelska Yad Vashem-helfararstofnun því yfir að samtals hefðu mögulega ein milljón manns látist þar (bæði gyðingar og aðrir). Hvorug stofnunin vildi segja til um hve margir af þeim hafi verið drepnir, eða þá hversu margir hafi mögulega látist í gasklefunum.². Hinn virti helfararsagnfræðingur Gerald Reitlinger hefur áætlað að mögulega hafi 700,000 gyðingar látist í Auschwitz. Nýlega áætlaði helfararfræðingurinn Jean-Claude Pressac að 800,000 manns - þar af 630,000 gyðingar - hafi látist í Auschwitz. Þó svo að jafnvel svo lágar tölur eigi ekki við rök að styðjast, sýna þær hins vegar að saga Auschwitz hefur breyst ótrúlega í gegnum árin.³

Eitt sinn var því haldið fram, af mikilli alvöru, að í Auschwitz væru gyðingar kerfisbundið teknir af lífi með raflosti. Bandarískir fjölmiðlar, sem höfðu sér til halds og trausts vitnisburð Sovétmanns úr hinum föllnu búðum, sögðu lesendum sínum í febrúar 1945 að hinir kerfisföstu Þjóverjar hefðu drepið gyðinga í Auschwitz með ,,rafknúnu færibandi þar sem hundruðir manna gætu verið aflífaðir samtímis [og] svo fluttir í ofn. Þar voru þeir brenndir nær samstundis og líkamsleifunum breytt í áburð sem notaður var á kálgarða í nágrenninu."⁴

"Ísraelski helfararfræðingurinn Yehuda Bauer sagði árið 1989 að kominn væri tími til að viðurkenna að hin kunnuglega tala um fjórar milljónir fórnarlamba væri þjóðsaga af ásetningi."

Í Nürnberg-réttarhöldunum hélt bandaríski saksóknarinn Robert Jackson því fram að Þjóðverjar hefðu notað ,,nýuppgvötað" tæki sem gæti á augnabliki ,,þurrkað út" 20,000 gyðinga nærri Auschwitz ,,með þeim hætti að engar jarðneskar leifar urðu eftir".⁵ Enginn alvöru sagnfræðingur tekur nú mark á þessum stórýktu sögum.

Ein af lykilheimildum helfararinnar er ,,játning" fyrrum stjórnanda Auschwitz, Rudolf Höss, sem var lögð fram í aðalréttarhöldunum í Nürnberg af bandarískum saksóknurum.⁶

Þó enn í dag sé litið á þetta skjal sem löggilda sönnun fyrir útrýmingunum í Auschwitz, er hún í raun fölsuð, þar sem ,,játningunni" var náð fram með pyndingum.

Mörgum árum eftir seinni heimsstyrjöldina lýsti Bernand Clarke, yfirmaður í njósnadeild breska hersins, því hvernig hann og fimm aðrir breskir hermenn pynduðu fyrrum stjórnandann til ,,játningar". Höss lýsti sjálfur raunum sínum í einkasamtali með þessum orðum:

Vissulega skrifaði ég undir yfirlýsingu þess efnis að ég væri ábyrgur á morðum tveggja og hálfrar milljóna gyðinga. Ég hefði þess vegna getað sagt að milljónirnar hefðu verið fimm. Það eru til ákveðnar aðferðir til að ná fram hvaða játningu sem er, hvort sem hún á við rök að styðjast eða ekki.⁷

Jafnvel sagnfræðingar sem trúa yfirhöfuð á helfararkenninguna játa að mörg atriði í ,,játningu" Höss séu einfaldlega ekki rétt. Fyrir það fyrsta heldur enginn fræðimaður því lengur fram að neitt nálægt tveimur og hálfri til þremur milljónum manna hafi látist í Auschwitz.

Rudolf Höss við réttarhöldin í Nürnberg. Höss var fangabúðastjóri Auschwitz og er álitinn einn helsti fjöldamorðingi mannkynssögunnar. Hann skrifaði undir játningu þar sem kom fram að hann hefði myrt tvær og hálfa milljónir gyðinga. Höss dró þessa játningu síðar til baka enda var hún fengin fram með pyndingum.

Í ,,játningu" Höss kemur ennfremur fram að þegar hafi verið byrjað að drepa gyðinga með gasi sumarið 1941 í þremur öðrum búðum: Belzec, Treblinka og Wolzek. ,,Wolzek-búðirnar" sem Höss minntist á eru alger uppspuni. Engar slíkar búðir voru nokkru sinni til og ekki er lengur minnst á þessar búðir í ritum um helförina. Einnig er vert að taka fram, að nú fullyrða þeir sem enn trúa á helförina, að aftökur gyðinga með gasi hafi ekki hafist í Auschwitz, Treblinka eða Belzec fyrr en einhvern tímann á árinu 1942.

Mörg þúsund þýsk leyniskjöl um Auschwitz voru gerð upptæk af Bandamönnum við lok stríðsins. Ekki eitt einasta þeirra minnist á stefnu eða aðgerðir í tengslum við fjöldamorð. Reyndar kemur útrýmingarsagan engan veginn heim og saman við þessi skjalfestu sönnunargögn.

Nefna má að því er oft haldið fram að allir gyðingar í Auschwitz sem voru óvinnufærir hafi umsvifalaust verið drepnir. Hermt er að allir gyðingar sem voru of gamlir, ungir, veikir eða lasburða hafi verið sendir í gasklefana við komuna í Auschwitz og þeim sem hægt var að þræla út hafi verið haldið á lífi um stundarsakir.

Sannanir eru hins vegar fyrir því að mikill fjöldi gyðinganna hafi verið óvinnufærir en samt sem áður ekki verið teknir af lífi. Nefna má t.d. að í símskeyti Þjóðverja, dagsett 4. september 1943, frá æðsta yfirmanni vinnumáladeildarinnar innan höfuðstöðva SS um hagfræði og stjórnun (WVHA), segir að af 25.000 gyðingaföngum í Auschwitz hafi aðeins 3.581 þeirra verið vinnufærir, en flestir aðrir, um 21.500 manns eða 86% þeirra hafi verið óhæfir til vinnu.⁸

"Dr. Willam B. Lindsey, bandarískur efnafræðingur, fullyrti fyrir rétti árið 1985 að gassögurnar um Auschwitz væru tæknilega óhugsandi."

Þetta kemur einnig fram í leynilegu skjali, dagsettu 5. apríl 1944, um ,,öryggisráðstafanir í Auschwitz" sem Oswald Pohl, yfirmaður útrýmingarkerfis SS, sendi til æðsta yfirmanns SS, Heinrich Himmler. Pohl greinir frá því að það væru samtals 67.000 fangar í Auschwitz-búðunum öllum, þar af 18.000 á spítala eða vanfærir. Í Auschwitz II (Birkeneu), svonefndu morðstöðvum, voru 36.000 fangar, aðallega konur, en af þeim voru ,,um það bil 15,000" óvinnufærir..⁹

Þessi tvö skjöl koma einfaldlega ekki heim og saman við útrýmingarsögurnar af Auschwitz. Þau sýna að Auschwitz-Birkenau voru aðallega notaðar sem búðir fyrir gyðinga sem voru óvinnufærir, þar á meðal hina veiku og öldnu, en einnig þá sem biðu eftir að vera sendir til annara búða. Þessu heldur dr. Arthur Butz við Northwestern-háskólann fram, og segir það ennfremur útskýra hvers vegna svona margir fanga létust í Auschwitz.¹⁰

Prófessor í sagnfræði við Princeton-háskóla, Arno Mayer, sem er af gyðingaættum, viðurkennir í bók sinni um ,,hina endanlegu lausn" að fleiri gyðingar hafi látist í Auschwitz af völdum flekkusóttar og annarra sjúkdóma en voru teknir af lífi af Þjóðverjum.¹¹

Þekktasti fangi Auschwitz er sennilega Anna Frank, sem hlaut heimsfrægð fyrir dagbækur sínar. Fáum er hins vegar kunnugt um að þúsundir gyðinga, þar á meðal Anna og faðir hennar Otto Frank, lifðu fangabúðavistina af.

Hér má sjá skjalið sem Rudolf Höss skrifaði undir þann 14. maí 1946 þar sem hann viðurkennir morð á tveimur og hálfum milljónum gyðinga. Þar stendur: ,,Ég lýsi hér með yfir eiðsvarinn að árin 1941 til 1943, meðan ég gengdi störfum sem æðsti stjórnandi Auschwitz-fangabúðanna, voru tvær milljónir gyðinga teknir af lífi með gasi og hálf milljón gyðinga með öðrum hætti."

Anna, sem var 15 ára gömul, var handtekin í Hollandi ásamt föður sínum og flutt til Auschwitz í september árið 1944. Mörgum vikum síðar, vegna þess að sovéskar hersveitir nálguðust búðirnar, var hún flutt, ásamt mörgum öðrum gyðingum, til Bergen-Belsen búðanna, þar sem hún andaðist úr flekkusótt í mars árið 1945.

Faðir hennar veiktist af flekkusótt í Auschwitz og var fluttur á sjúkrahús fangabúðanna til aðhlynningar. Hann var einn af þúsundum veikra og hræddra gyðinga sem skildir voru eftir þegar Þjóðverjar yfirgáfu búðirnar í janúar 1945, en stuttu eftir það frelsuðu Sovétmenn búðirnar. Hann lést í Sviss árið 1980.

Ef markmið Þjóðverja hefði verið að drepa Önnu Frank og föður hennar, hefðu þau aldrei lifað Auschwitz af. Örlög þeirra, þótt sorgleg séu, eru alls ekki í samræmi við útrýmingarsögurnar sem sagðar er um fangabúðir nasista.

Sögur um aftökur með gasi í Auschwitz eru að stórum hluta byggðar á sögusögnum frá fyrrum gyðingaföngum sem sáu í raun aldrei neinar sannanir fyrir morðunum. Sannfæring þeirra er þó skiljanleg því sögur um gasaftökur í Auschwitz höfðu heyrst víða.

Flugvélar Bandamanna dreifðu mörgum tonnum af áróðri, á pólsku og þýsku, um Auschwitz og nærliggjandi búðir. Þar var því haldið fram að fangar nasista í Auschwitz væru teknir af lífi með gasi. Sögurnar um gasaftökurnar í Auschwitz voru miklvægur þáttur í áróðursstríði Bandamanna meðan á stríðinu stóð og var þeim útvarpað um alla Evrópu í gegnum útvarpsstöðvar þeirra.¹²

Fyrrum fangar hafa fullyrt að þeir hafi aldrei séð neinar sannanir fyrir fjöldamorðum í Auschwitz. Austurrísk kona að nafni María Vanherwaarden bar vitni um reynslu sína fyrir héraðsdómi Toronto-borgar í Kanada í mars 1988. Hún var dæmd til vistar í Auschwitz-Birkenau árið 1942 fyrir að hafa átt í kynferðislegu sambandi við pólskan fanga. Í lestarferðinni til búðanna sagði sígaunakona henni, og hinum farþegunum, að þau yrðu öll tekin af lífi með gasi í Auschwitz.

Við komuna var Maríu og hinum konunum skipað að afklæðast og fara inn í stórt, gluggalaust, steinsteypt herbergi til að baðast. Hinar dauðskelfdu konur voru vissar um að þeirra biði dauðinn, en í staðin fyrir gas, kom vatn úr sturtuhausunum.

""Ef Auschwitz hefðu verið útrýmingarbúðir myndu Þjóðverjar aldrei hafa sleppt þaðan föngum sem ,,vissu" hvað þar var á seyði, sem þeir þó gerðu."

Auschwitz voru engar sumarbúðir sagði María. Hún varð vitni af mörgum dauðsföllum sjúkra fanga sem aðallega voru sýktir af flekkusótt. Einnig frömdu margir sjálfsmorð. Hún segist hins vegar ekki hafa orðið vitni að neinum fjöldamorðum, gasaftökum eða öðrum skipulögðum aftökum.¹³

Fleiri fyrrum fangar hafa fullyrt að þeir hafi aldrei orðið vitni að fjöldamorðum í Auschwitz. Gyðingakona að nafni Marika Frank kom til Auschwitz-Birkenau frá Ungverjalandi í júlí 1944, þegar 25,000 gyðingar áttu að hafa verið aflífaðir þar með gasi og brenndir daglega. Hún segist aldrei hafa heyrt eða séð neina ,,gasklefa" þann tíma sem hún var þar fangi. Marika segist ekki hafa heyrt sögurnar um gasklefana í Auschwitz fyrr en eftir að stríðinu lauk.¹⁴

Föngum sem afplánað höfðu dóm sinn í Auschwitz var sleppt og komið aftur til heimahaga sinna. Ef Auschwitz hefði í raun og veru verið háleynileg útrýmingarmiðstöð, eins og haldið er fram, hefðu Þjóðverjar aldrei sleppt föngum þaðan sem ,,vissu" hvað gekk á í búðunum.¹⁵

Heinrich Himmler skipaði undirmönnum sínum að sjá til þess að dregið yrði úr dauðsföllum meðal gyðinga og annarra fanga sem voru í haldi Þjóðverja. Í bókinni Hitlersbörnin segir þýski hagfræðingurinn Hjálmar Schachts að fangabúðir Bandamanna sem hann dvaldi í hafi verið miklu verri en Auschwitz. Scachts var dæmdur til vistar í Auschwitz fyrir að óhlýðnast Hitler og fór beint þaðan í fangabúðir Bandamanna. Hann segir að meðferðin í Auschwitz hafi verið mannúðlegri. Í fangabúðum Bandamanna hafi verið minni klefar, eiginlega bara búr, verri matur og fangaverðirnir hreinar skepnur.

Til að bregðast við dauðsföllum fanga úr sjúkdómum, sérstaklega flekkusótt, komu þýsk yfirvöld, sem báru ábyrgð á búðunum, með nýjar og hertari heilbrigðisreglur.

Yfirmaður fangabúðastjórnar SS sendi skeyti þann 28. desember árið 1942 til Auschwitz og annarra fangabúða. Í skeytinu er mikill fjöldi dauðsfalla af völdum sjúkdóma harðlega gagnrýndur og fullyrt að ,,læknar búðanna þyrftu að beita öllum tiltækum ráðum til að fækka dauðsföllum af völdum sjúkdóma í búðunum." Þar stendur ennfremur:

Læknar búðanna verða að fylgjast betur með næringu fanganna en gert hefur verið. Í samvinnu við stjórnendur þeirra ber þeim að senda tillögur til úrbóta til yfirstjórnar [þýsku] fangabúðanna ... Læknar skulu ennfremur sjá til þess að vinnuaðstaða [þeirra] á ýmsum stöðum sé bætt eins mikið og kostur er.

Loks stendur í skeytinu að ,,Reichsfürer SS [Heinrich Himmler] skipi svo fyrir að nauðsynlegt sé að fækka dauðsföllum meðal fanga."¹⁶

Opinberar reglur þýska ríkisins um rekstur fangabúða benda til þess að Auschwitz hafi ekki verið útrýmingarbúðir:¹⁷

1. Nýir fangar skulu gangast undir ítarlega læknisskoðun og ef einhver vafi leikur á [heilsu þeirra] ber að senda þá í sóttkví til athugunar.
2. Fangar sem melda sig veika skulu skoðaðir af fangabúðalækni samdægurs. Ef nauðsyn þykir skal senda þá á sjúkrahús til faglegrar umönnunar.
3. Læknir búðanna ber að skoða aðstæður eldhússins reglulega með tilliti til eldamennskunnar og gæða matarbirgða. Alla óreglu sem kann að koma í ljós ber tafarlaust að tilkynna til yfirmanns búðanna.
4. Fórnarlömb slysa skulu fá sérstaka umönnun svo að vinnuafköst fanganna skerðist ekki.
5. Áður en fangar eru leystir úr haldi skulu þeir gangast undir nákvæma læknisskoðun.

Nákvæmar loftmyndir sem teknar voru af könnunarflugvélum Bandamanna yfir Auschwitz á mismunandi dögum árið 1944 (þegar meintar útrýmingar áttu að standa sem hæst) voru birtar árið 1979 af CIA. Þessar myndir sýna enga líkhauga, mettaða reykháfa eða fjölda gyðinga er biðu aftöku. Allt saman hlutir sem oft hefur verið haldið fram að væru þar til staðar og ættu að sjást á myndunum ef Auschwitz hefði í raun og veru verið miðstöð fjöldamorða.

Bálfararsérfræðingar hafa staðfest að þúsundir líka hefðu ekki getað verið brennd daglega vorið og sumarið 1944 í Auschwitz, eins og oft er haldið fram.

Ivan Lagace, framkvæmdarstjóri stórrar líkbrennslu í borginni Calgary í Kanada, sagði í apríl 1988 að líkbrennslusagan frá Auschwitz væri út frá tæknilegu sjónarmiði óhugsandi. Ásakanir um að 10,000 eða jafnvel 20,000 lík hafi verið brennd daglega í Auschwitz sumarið 1944 í líkbrennsluofnum og opnum gröfum séu hreinlega ,,fáranlegar" og ,,langt fyrir utan svið hins mögulega". Hann lét þessi ummæli falla eiðsvarinn fyrir dómi.¹⁹

Verkfræðingurinn Fred A. Leuchter er helsti sérfræðingur Bandaríkjamanna í hönnun og uppsetningu gasklefa sem notaðir eru þar í landi til að aflífa dæmda glæpamenn. Hann rannsakaði hina meintu gasklefa í Auschwitz, Birkenau og Majdanek og komst að þeirri niðurstöðu að sögur um gaseitranir í Auschwitz væru fráleitar og tæknilega óhugsandi.

Helsti sérfræðingur Bandaríkjanna varðandi gasklefa, verkfræðingur frá Boston að nafni Fred A. Leuchter, rannsakaði vandlega hina svokölluðu ,,gasklefa" í Póllandi og komst að þeirri niðurstöðu að sögur um gasklefana í Auschwitz væru fráleitar og tæknilega óhugsandi.

Leuchter er helsti sérfræðingur Bandaríkjamanna í hönnun og uppsetningu gasklefa, gasklefa sem eru notaðir þar í landi til að aflífa dæmda glæpamenn. Hann hannaði til dæmis gasklefann í ríkisfangelsinu í Missouri. Í febrúar árið 1988 stóð hann fyrir nákvæmri vettvangsrannsókn á ,,gasklefunum" í Auschwitz, Birkenau og Majdanek í Póllandi. Þessir ,,gasklefar" eru þar ennþá en sumir þeirra eru að hluta til ónýtir. Í vitnisburði sínum fyrir rétti í Toronto og í tæknilegri skýrslu sem hann útbjó, lýsir Leuchter öllum þáttum rannsóknar sinnar.

Hann lagði sérstaka áherslu á að hinir svonefndu ,,gasklefar" hefðu alls ekki geta verið notaðir til að taka fólk af lífi. Hann benti m.a. á að ,,gasklefarnir" svonefndu hafi ekki verið nægilega einangraðir eða loftræstir til að aflífa þar fólk án þess að drepa einnig þýska starfsmenn búðanna.²⁰

Dr. Willam B. Lindsey, efnafræðingur sem starfaði í 33 ár fyrir DuPont-iðnfyrirtækið, fullyrti einnig fyrir rétti árið 1985 að gassögurnar um Auschwitz stæðust hvorki tæknilegar né vísindalegar forsendur. Það mat byggði hann á nákvæmri vísindarannsókn á ,,gasklefunum" í Auschwitz, Birkenau og Majdanek. Með hliðsjón af áratuga langri reynslu sinni af eiturefnum sagði hann:

,,Ég hef komist að þeirri niðurstöðu að enginn var af yfirlögðu ráði tekinn af lífi með Zyklon B [blásýru] á þennan hátt. Ég tel það gjörsamlega óhugsandi."²¹

Mark Weber er ritstjóri sagnfræðitímaritsins The Journal of Historical Review, sem Institute for Historical Review gefur út sex sinnum á ári. Hann nam sagnfræði við Illinois-háskóla í Chicago, Háskólann í Munich, Ríkisháskólann í Portland og Háskólann í Indíana, þaðan sem hann lauk M.A. prófi árið 1977. Í mars árið 1988 bar hann vitni sem sérfræðingur í öllu sem laut að helförinni og stefnu Þriðja ríkisins í málefnum gyðinga fyrir héraðsdómi í Toronto. Hann er höfundar fjölda fræðigreina og ritgerða sem fjalla um sögu Evrópu og birst hafa í ýmsum tímaritum víðsvegar um heim. Weber er auk þess tíður gestur í útvarpi og sjónvarpi þar sem sagnfræðileg efni af ýmsu toga eru til umfjöllunar.

Þessi grein kann að koma mörgum í opna skjöldu. Hún lýsir engu að síður hugmyndum sumra sem útilokaðar hafa verið frá almenningi með alþjóðlegri lagasetningu sem bannar alla gagnrýni á helförina.

Ég vil taka fram að enginn maður getur réttilega ásakað mig um kynþáttafordóma. Ég hef ekkert á móti einstökum kynþáttum né dæmi ég fólk eftir litarhafti eða trúarbrögðum. Lestur og þýðing þessarar greinar er hluti af leit minni að sannleikanum um þetta mál. Ég tel að frjáls og óheftur aðgangur almennings að upplýsingum um helförina sé forsenda fyrir því að við getum komist að því hvað sé rétt eða rangt í þessu umdeilda máli. Sannleikurinn er vegurinn sem mun að lokum leiða okkur til heimsfriðar.

Birgir Hrafn