Elstu rituðu heimildina um notkun hamps til lækninga er að finna í kínversku lyfjaskránni, Pên Ching, sem byggir á lyfjaávísunum frá því um 2700 f. Kr. Þar er mælt með inntöku kannabis, sem nefnt er ,,endurlausnari frá synd", við þvagsýrugigt, liðagigt, malaríu, taugakröm og minnisleysi. Hampur var í miklum metum hjá Kínverjum sem kölluðu land sitt ,,ríki mórberja og hamps". Hampfræin voru notuð til matar en úr trefjunum framleiddu þeir garn til vefnaðar fyrir fatnað, net og segldúka. Úr bastinu unnu þeir jafnframt bogastrengi og pappír, uppfinningu, sem þeim tókst að leyna fyrir umheiminum í margar aldir. Hamptrefjar voru í það miklum metum að ekki þótti annað tilhlýðilegt en að klæðast fötum úr hampi við jarðarfarir til að votta hinum látna virðingu sína.

Heimildir eru til um að á fimmtu öld eftir Krist hafi spáprestar taóista notað kannabis í bland við ginseng til að skyggnast inn í framtíðina. Taóiðkendur mæltu með því að kannabis væri brennt sem reykelsi en ilmurinn af því þótti framkalla guðmóð og visku til að skilja leyndardóma alverunnar. Þrátt fyrir að Kínverjum væri fullkunnugt um vímuvaldandi eiginleika hampjurtarinnar varð nýting hennar í þeim tilgangi ekki útbreidd. Hrísgrjónavín var í miklum metum og bar höfuð og herðar yfir aðra vímugjafa í þessum heimshluta.

Hampur skipar virðingasess í shintosið, elstu trúarbrögðum og fyrrum ríkistrú Japana. Hampur eða asa var hafður í trúarlegri hreinsun og sem fórnargjöf á hátíðisdögum. Hamptrefjar á viðargrein - svonefnt gohei - voru notaðar til að fjarlægja andlegt gróm og óhreinindi, jafnvel særa út ára sem höfðu tekið sér bólfestu í mönnum. Pappírsarkir úr hampi voru til skrauts í hofum þar sem þau þóttu vernd gegn illum öflum. Í japönskum hjónavígslum voru hampfræ og hamptrefjar áminning um að konan skyldi vera eiginmanni sínum undirgefin. Á sama hátt og hægt er að lita hamp með hvaða lit sem er ber eiginkonan, samkvæmt japönsku spakmæli, að vera reiðubúin ,,að litast hverjum þeim lit sem bónda hennar lystir". Hamplauf voru jafnframt brennd til marks um ,,heimboð til andanna" í galdraathöfnum til að lokka að andaverur og nálæga vætti.

"Þótt hampur hafi verið ræktaður á helstu eyjum Japans í árþúsundir var meðferð kannabisefna ekki bönnuð með lögum fyrr en með hernámi Bandaríkjanna árið 1945."

Enn þann dag í dag er taima (maríúana) brennt í helstu helgidómum shintotrúarinnar, þ. á m. í Ise-helgidómnum sem er önnur tveggja helgustu véa shintotrúarmanna. Shintoprestar klæðast yfirhöfnum úr hampi og reipin í bjöllum hofanna eru iðulega úr hampi. Hampur er ennþá ræktaður í grennd við Nangano-helgidóminn og á Shikoku-eyju, einni fjögurra stærstu eyja Japans, svo unnt sé að framleiða hampkaðla og viðhafnarklæðnað fyrir keisarafjölskylduna og prestastéttina.

Þótt hampur hafi verið ræktaður á öllum helstu eyjum Japans í árþúsundir var meðferð kannabisefna ekki bönnuð með lögum fyrr en með hernámi Bandaríkjanna í lok seinni heimsstyrjaldar. Hampneysla hafði þá tíðkast með þjóðinni frá því um 300 f. Kr. í fullri sátt við veraldleg og geistleg yfirvöld, enda ekki að finna neinar ritaðar heimildir né frásagnir um misnotkun eða vandkvæði vegna neyslu taima. Kannabisneysla varð þó aldrei almenn meðal Japana. Líkt og á Vesturlöndum og hjá Kínverjum var áfengi í eftirlæti sem vímugjafi.

Japönsk greiða skreytt með hamplaufum. Heimildir eru til um að á fimmtu öld eftir Krist hafi spáprestar taóista notað kannabis í bland við ginseng til að skyggnast inn í framtíðina. Taóiðkendur mæltu með því að kannabis væri brennt sem reykelsi en ilmurinn af því þótti framkalla guðmóð og visku til að skilja leyndardóma alverunnar.

Álitið er að hampjurtin hafi borist til Evrópu með Skýþum, forníranskri hirðingjaþjóð, sem herjaði um alla gresjuna frá Altafjöllum í Mið-Asíu og vestur til Ungverjalands. Gríski sagnfræðingurinn Heródótus ferðaðist um lönd Skýþa og fjallar ýtarlega um menningu þeirra og siði. Í sagnfræðiriti hans, frá því um 450 f. Kr., kemur fram að hampur var notaður við hreinsunarathafnir sem haldnar voru við útfarir konunga:

,,… Eftir að greftrun lýkur verða allir þátttakendur að lauga sig eins og hér segir: Fyrst skola þeir og þvo á sér höfuðið, en til að hreinsa kroppinn reisa þeir lítið tjald, festa þrjá staura í jörðina og strekkja ábreiðu yfir. Inn í tjaldið er settur diskur með rauðglóandi steinum og hampfræjum. Í þessu landi vex kannabis, bæði villt og ræktað. Jurtin er þófari og hærri en hör og Þrakíubúar nota hana til að framleiða fatnað sem virðist vera úr líni. Aðeins sérfræðingar í vinnslu hamps geta greint muninn - þeir sem hafa aldrei séð hamp halda að um spunalín sé að ræða. Skýþar taka kannabisfræ, skríða inn í kúpt tjaldið, og kasta þeim á rauðglóandi steinana. Þau fuðra upp á brennandi glæðunum og gefa frá sér svoddan reykjarkóf að ekkert grískt gufubað jafnast á við það. Skýþar góla af ánægju í þessum böðum sem koma í stað venjulegra steypibaða, því þeir þvo sér aldrei upp úr vatni."

Lengi vel þótti þessi lýsing ótrúverðug en árið 1929 staðfesti fornleifafundur á landamærum Síberíu og Mongólíu frásögn Heródótusar. Rússneskir fornleifafræðingar fundu þá grafhýsi sem geymdi meðal annars ketil eða brennslupott úr bronsi sneisafullan af sviðnum kannabisfræjum. Einnig fundust skyrtur ofnar úr hampi og reykelsisker úr málmi sem hönnuð voru fyrir innöndun reyks. Svo virðist sem reykelsiskerin hafi ekki verið notuð í trúarlegum tilgangi, en að mati vísindamanna rennir það stoðum undir þá kenningu, að Skýþar hafi ekki aðeins neytt kannabisefna við helgiathafnir, heldur hefur neyslan þar að auki verið eðlilegur þáttur daglegs lífs.

" Skráðar heimildir sýna að shemshemet, eins og Forn-Egyptar nefndu kannabisjurtina, var notuð til lækninga."

Brennd fræin, sem finnast víða í haugum Skýþa, eru leifar af blómstrandi toppum hampsins sem varpað var á heit viðarkolin til að komast í vímu. Skýþar neyttu ógrynni af kannabis, og þrátt fyrir að plantan væri ekki notuð í vefnað eða í kaðlagerð og yxi víða villt í miklu mæli, var hún einnig ræktuð til að tryggja þjóðinni ævinlega gnótt birgða. Heródótus skýrir frá annarri hirðingjaþjóð sem notaði kannabisefni sér til upplyftingar. Hann nafngreinir þjóðina ekki en lýsir því hvernig þetta fólk ,,heldur veislur þar sem það situr umhverfis eld og kastar [hampplöntunni] í logana. Þegar hún brennur stígur upp mökkur, líkt og af reykelsi, en angan hans gerir þá drukkna, eins og vínið hjá okkur. Því fleiri plöntum sem kastað er í eldinn því ölvaðri verða þeir, uns þeir stökkva loks á fætur og byrja að dansa og syngja."

Sá siður að kasta handfylli af hampfræjum á eld til að minnast hinna látnu er talinn uppruninn frá Skýþum. Hann varðveittist í meir en 2.500 ár og var lengi vel stundaður á uppskeruhátíðum hampsins í löndum Austur-Evrópu. Í Póllandi og í Litháen var venja á aðfangadagskvöld, þegar trúað er að látnir heimsæki fjölskyldu sínar, að laga súpu úr hampfræjum, svonefnda semieniatka, til að seðja hungur hinna framliðnu.

Skiptar skoðanir eru meðal sagnfræðinga um hvort að kannabis hafi verið notað sem vímuefni í Egyptalandi til forna. Ljóst er að kiphy, reykelsi úr hasskvoðu, var brennt ríkulega í launhelgum og við helgiathafnir. Var það trú manna að kraftur guðanna bærist í ilmefnin og síðan til hofprestanna með yfirnáttúrulegum hætti. Skráðar heimildir sýna ennfremur að shemshemet, eins og Forn-Egyptar nefndu kannabisjurtina, var notuð til lækninga.Úr henni voru gerð lyf sem gefin voru munnlega, í endaþarm, í leggöng, í sáraumbúðir á húð, í formi augndropa og til innöndunar. Meðulin voru notuð til að meðhöndla augnsjúkdóma, lina bólgur og orsaka samdrátt í legi. Árið 1982 rannsakaði réttareiturfræðingurinn Svelta Balabanova vefsýni úr múmíu Ramesar 2. faraós frá 1237 f. Kr. Vísindamönnum til mikillar furðu fundust ummerki í þörmum konungs eftir neyslu tóbaks, kókalaufa og kannabisefna. Breskur Egyptalandsfræðingur sagði af þessu tilefni: ,,Vissulega neyttu Forn-Egyptar fíkniefna. Þeir notuðu lótusblóm, alrúnu og kannabis og miklar líkur eru á því að þeir hafi ennfremur notað ópíum."

Kannabisjurtin var ekki aðeins höfð í hávegum meðal hindúa, heldur naut hún sambærilegrar virðingar meðal búddatrúarmanna, síka og múslíma. Í ritum mahayanagreinar búddasiðar er greint frá því að þegar Siddhartha Búddha lifði meinlætalífi í leit sinni að hugljómun hafi hann tórað á einu hampfræi á dag. Á helgimyndum er hann stundum sýndur með betliskál fulla af hamplaufum í hendi.

Forn-Egyptar trúðu því að í hverjum manni væri að finna vísi að guðdómleika. Þeir staðhæfðu að heilög jurt, ,,fæði guðanna" hjálpaði við að örva þessa yfirmannlegu kosti. Í Harris papýrushandriti nr. 501, frá 311 f. Kr. stendur; ,, ... ráðstöfun hins guðdómlega drykkjar hvetur til þess að guðir stjörnunnar hefja raust sína." Önnur papýrusrolla, nr. 10.477, örk 30, í egypsku Dánarbókinni, hermir að helgur mjöður hafi veitt guðmóð og lokið upp orðræðu guðanna. Þar segir m.a.: ,,Ég er gærdagurinn og morgundagurinn, og hef mátt til að endurnýja sjálfan mig ... Dyr sem allt til þessa hafa verið lokaðar standa nú upp á gátt og birtan í brjósti mér er varanleg. Ég get gengið leið mína í óforgengilegum líkama mínum og ferðast til hvelfingar stjörnuguðanna. Núna get ég mælt með hreimi sem þeir skilja, og tungumál mitt er stjörnunnar Síríusar (leturbr. mín)."

Það sem gerir þessa tilvitnun athyglisverða er sú staðreynd að Dógón-ættbálkurinn í Malí í Vestur-Afríku trúði því að kannabisjurtin hafi verið færð mannkyninu að gjöf frá guðunum á Síríusi. Vitað er að Dógónar voru undir miklum áhrifum frá fornegypskri heimsmyndarfræði og því álíta sumir fræðimenn að tignun hampsins hafi einnig verið hluti af launhelgum Forn-Egypta. Um það er þó enginn vissa því engar heimildir hafa fundist þar sem inntaki eða tilreiðslu guðaveiganna er lýst.

Á fyrstu öld fyrir Krist barst dýrkun sólguðsins Míþrasar frá Persíu og allt til hinna fjarlægu endimarka Rómaveldis. Musteri Míþrasmanna voru ætíð reist neðanjarðar og hafa rústir þeirra fundist í flestum löndum hins forna heimsveldis, allt frá Englandi í norðri til að Palestínu í suðaustri. Samkvæmt síðari kenningum Zaraþústramanna var Míþras einkasonur ljósguðsins Ahúra-mazda. Mannlífið og sköpunin öll var álitin eilíf barátta andstæðra afla; Satans og Guðs, góðs og ills, ljóss og myrkurs. Míþras var árnaðarmaður trúaðra gagnvart föður sínum og studdi þá í baráttunni gegn illvirkjum myrkrahöfðingjans. Á efsta degi skyldi hann birtast sem frelsari og ríkja í þúsund ár. Honum var gefið vald til að dæma alla menn, lifendur og dauða; réttláta til sæluvistar í himnaríki og rangláta til eilífrar vítisvistar.

"Spáð var að stjarna boðaði fæðingu Míþrasar. Hann fæddist þann 25. desember í helli og fjárhirðar er gættu hjarðar sinnar komu og vottuðu honum virðingu sína."

Kristinn siður keppti við Míþrastrú, og var á margan hátt mótaður að hennar fyrirmynd. Litlu munaði að að Míþrastrú yrði ríkisátrúnaður rómverska heimsveldisins. Spáð hafði verið að stjarna myndi boða fæðingu Míþrasar. Hann fæddist þann 25. desember í helli og fjárhirðar er gættu hjarða sinna komu og vottuðu honum virðingu sína. Skömmu áður en hann var upp numinn til himins snæddi hann heilaga kvöldmáltíð með lærisveinum sínum. Aðrar heimildir greina frá því að Míþras hafi verið krossfestur til að friðþægja fyrir syndir mannanna en risið upp frá dauðum á þriðja degi. Ljóskross var eitt af táknum Míþrastrúarmanna, og líkt og síðar varð hjá kristnum söfnuðum var fyrsti dagur hverrar viku hvíldardagur og helgaður sólguðinum.

Helgihald Míþrasdýrkenda var svo líkt altarissakramenti kristinnar kirkju að kirkjufeðurnir voru sannfærðir um að það væri óguðleg skrumskæling djöfulsins. Æðstiprestur þjónaði fyrir altari. Átrúnaðarmenn neyttu vígðs brauðs og víns sem táknuðu hold og blóð Míþrasar, og þegar helgi stundarinnar var í hámarki kvað við klukknahljómur. Míþras mælti svo: ,,Sá sem ekki vill eta hold mitt og drekka blóð mitt, að hann verði eitt með mér og ég með honum, hann mun ekki þekkja guðsríki."

Eins og önnur trúarbrögð miðjarðarlanda átti Míþrastrúin sér launhelgar sem var vandlega gætt. Inntak goðspeki hennar má ráða af styttum, málverkum og altaristöflum sem gerðar voru Míþrasi til dýrðar. Sú þekktasta sýnir Míþras krjúpa að baki griðungs og reka rýting í háls honum en úr svöðusárinu spretta öll dýr og jurtir sem eru mönnum til nytja. ,,Af hryggmergnum spratt brauð sem gaf af sér hveiti; af blóðinu spratt vínið í hin helga drykk Launhelganna", segir á einum stað. Myndir sem gerðar voru af Míþrasi í átökum við nautið sýna, að hinn vígði drykkur Míþrastrúarmanna innihélt kannabisjurtina. Blóðið sem vætlar úr sári dýrsins ummyndast og tekur á sig mynd sagtennts hamplaufs. Líkt og hjá Míþrastrúarmönnum í Persíu var haóma-drykkurinn hluti af helgri máltíð sem neytt var í neðanjarðarhofum og var ætluð að veita innvígðum hlutdeild í náð og lífsafli frelsunarguðsins.

Styttur sem gerðar voru af Míþrasi í átökum við griðunginn sýna að hinn vígði drykkur Míþrastrúarmanna var búinn til úr kannabisjurtinni. Blóðið sem vætlar úr sári dýrsins tekur á sig skýra mynd sagtennts hamplaufs.

Dýrkendur Díonýsosar eru einnig sagðir hafa neytt áfengra drykkja í helgisiðum er innihéldu m.a. kannabis, alrúnu og sjáaldursjurt. Um gildi dulhelganna fyrir menningu Grikkja og Rómverja farast rómverska heimspekingnum Síseró svo orð:

Launhelgarnar gáfu okkur líf og næringu; þær sköpuðu samfélaginu siði og lög og kenndu mönnunum að breyta eins og mönnum sæmir.

Í Rómaveldi var kannabis ekki aðeins haft í helgisiðum trúarreglna heldur var það jafnframt mikilvægt lyf við margs konar sjúkdómum. Árið 60 e.Kr. ritar gríski læknirinn Díóskórídes, í lyfjaskránna De Materia Medica, að nota megi hamp, ekki aðeins í reipi, heldur einnig til lækninga. Hann gefur plöntunni fræðiheitið Cannabis sativa, sem samsett er úr gríska orðinu kannabis og hinu latneska sativa, sem þýðir ,,gagnleg". Plíníus eldri mælti með notkun hampfræja til að lækna búpening af harðlífi; blöð og blómsprota telur hann duga vel gegn hlustarverkjum og hamprætur megi nota í heita bakstra á brunasár, liðbólgu og gigt. Gríski læknirinn Galenos hrósar einnig kannabislyfjum og skýrir frá því að Rómverjar borði hampfrækökur í veislum til að ,,framkalla kátínu og fögnuð". Gríski heimspekingurinn Demókrítus fjallar um hassþykkni, sem hann nefnir potamaugis, og segir að dreypt sé með víni og myrru til að framkalla óráð og ofskynjanir. Hann hefur orð á því að það valdi stundum ,,hóflausum hlátrasköllum" en sjálfur var hann kallaður ,,hláturheimspekingurinn" af samtímamönnum sínum.

Keltar og Germanir þekktu til hampjurtarinnar. Árið 1896 fannst í Brandenburg í Þýskalandi keltneskt duftker frá því um 500 f. Kr. Ker þetta geymdi sand og plöntuleifar af ýmsu tagi, þar á meðal hampfræ. Keltar kynntust hampjurtinni sennilega hjá Skýþum og er álitið að drúídar hafi notað hana við greftrunarathafnir, blót og aðrar leynilegri trúarathafnir. Strax á 7. öld f. Kr. ræktuðu Keltar hampplöntuna til að vinna úr trefjunum kaðla og dúka sem þeir fluttu í stórum stíl til landa Miðjarðarhafsins. Seiðmenn Þrakverja köstuðu þurrkuðum blómum kvenjurtarinnar og öðrum skynbreytandi grösum á eld til að öðlast algleymi. Þeir trúðu að seiðmátturinn yrði til þegar jurtirnar leystust upp í logunum og skytu rótum í brjóst þeirra er önduðu að sér reyknum. Seiðprestar eins þjóðbálksins voru nefndir kapnobatai, ,,þeir sem vaða reyk", og er álitið að mökkurinn sem þeir óðu í hafi verið af brenndum hampi.

"Norrænir sæfarar treystu mjög á afurðir hampsins í víkingaferðum sínum á 9. og 11. öld. Úr trefjum hampstönglanna framleiddu þeir reipi, segldúka, fiskveiðinet og þéttihamp í skip sín."

Frjógreining á jarðlögum sýnir að Engilsaxar ræktuðu hamp í austurhluta Englands um 400 e.Kr. Væntanlega fyrst og fremst vegna trefja í stofni plöntunnar. Þeir þekktu einnig græðandi eiginleika hennar og notuðu hana ásamt fjölda annarra jurta þegar laga skyldi ,,heilagt smyrsl" til lækninga. Frankar mátu hampinn mikils. Þegar grafhýsi Arngunnar Frankadrottningar (d. 570 e.Kr.) var grafið upp og rannsakað reyndust jarðneskar leifar hennar hlaðnar djásnum. Líkið hafði verið skreytt skartgripum úr gulli, ífært silki og sveipað hampklæðum.

Norrænir sæfarar treystu mjög á afurðir hampsins í víkingaferðum sínum á 9. og 11. öld. Úr trefjum hampstönglanna sneru þeir reipi, ófu segldúk, riðuðu net og þéttu skip sín með þéttihampi. Minjar um hampnotkun norrænna manna hafa fundist í Noregi og Danmörku. Hampfræ komu í leitirnar í Ásubergsskipinu, víkingaskipi frá 850 sem fannst skammt norðaustur af Túnsbergi við Oslófjörð. Fiskilínur og dreglar úr hampi hafa einnig komið úr kumlum frá heiðnum sið í suðvesturhluta Noregs. Leifar af hampjurtum fundust í setlögum Trelleborgar, hringvirkis á Vestur-Sjálandi, sem var reist um 980. Á Íslandi kemur hugtakið hampr fyrst fyrir í Konungsskuggsjá sem talin er vera rituð um 1240.

Leidd hafa verið rök að því að Leifur Eiríksson hafi fyrstur manna borið hampfræ til meginlands Ameríku. Tóftir og áhöld frá því um 1000 sem fundist hafa nyrst á Nýfundnalandi sanna búsetu norrænna manna á þessum slóðum. Ekki er annað sýnna en að hampur hafi verið um borð í knörrum Vínlandsfaranna eins og í öðrum úthafssiglingum víkinga. Hvort ósánar hampjurtir hafi vaxið að víkingum horfnum skal ósagt látið en kenningin er vissulega áhugaverð.