Fundur með nemendum í skólagarðinum í Vasanta á Nýja Sjálandi 30. mars 1934:

Viljið þér gera svo vel að útskýra betur hvað þér meinið með þessum orðum: ,,Fræðarar yðar eyðileggja yður!" Á hvern hátt eyðileggur presturinn, svo framarlega sem tilgangur hans er heiðarlegur?

Herra minn, til hvers þurfið þér að hafa prest? Til þess að halda yður á vegi siðgæðisins eða hvað? Til þess að leiða yður til sannleikans? Til þess að vera milligöngumaður á milli guðs og yðar eða eingöngu til þess að hafa um hönd helgisiði, gifta og jarða eða flytja messu á sunnudögum? Til hvers þurfið þér presta? Þegar vér höfum skilið hvers vegna vér þurfum þeirra með munum vér líka uppgötva að þeir eyðileggja.

Ef þér segist þurfa prest til þess að halda yður á siðferðisins beina vegi er sannarlega lítið fyrir siðferðið gefandi enda þótt presturinn kunni að neyða yður til að halda vissar siðferðisreglur. Frá mínu sjónarmiði er siðgæði ekki nauðung heldur sjálfviljug athöfn. Siðgæði er ekki fætt af ótta, ekki skilyrðisbundið af ytri aðstæðum. Sannarlegt siðgæði er sjálfviljugur skilningur og þess vegna um leið athöfn. Frá mínu sjónarmiði þurfið þér þess vegna ekki presta til þess að halda réttsýni yðar óspilltri. Ef þér segið að presturinn sé nauðsynlegur milliliður til þess að leiða yður til sannleikans, þá segi ég að bæði þér sjálfur og presturinn verðið að vita hvað sannleikurinn er. Ef þér viljið láta fylgja yður eitthvað verðið þér þó að vita hvert þér ætlið að fara; fylgdarmaðurinn verður líka að vita hvert förinni er heitið. En ef þér nú vitið hvar sannleikurinn er, þá þurfið þér engan til fylgdar. Þetta er enginn orðaleikur, þetta eru staðreyndir.

Hvað höfum vér svo gert? Vér höfum fyrirfram búið oss til hugmyndir um hvernig sannleikurinn sé; hugsað oss hann sem andstæðu við það sem vér erum sjálf. Vér segjum að sannleikurinn sé friður, speki, hann sé takmarkalaus. Af því að vér höfum ekkert af þessu eignum vér sannleikanum andstæðuna og viljum svo láta einhvern hjálpa oss til að finna hann. Hvað merkir þetta? Einhver á að hjálpa yður til að flýja frá árekstrum yðar, til einhvers sem þér haldið að hljóti að vera sannleikurinn. Prestarnir hjálpa yður því til að hlaupa burt frá veruleikanum, staðreyndunum.

,,Frá mínu sjónarmiði eru helgisiðir kristninnar þýðingalausir, en hafa þeir eitthvert gildi fyrir yður sem takið þátt í þeim? Á hvern hátt hafið þér gagn af þeim? Þér farið í kirkju á sunnudagsmorgnum, komist í guðrækilegt skap, verðið hrifnir eða hvað það nú er en alla hina daga vikunnar kúgið þér aðra eða látið kúgast. Grimmdin ríkir eftir sem áður og allt er óbreytt. Hvar er þá gagnið, nauðsynin á því að hafa prest?"

Ég talaði við prest hér um daginn og hann sagði mér að hann héldi uppi kirkjunni sinni af því að það væri svo mikið atvinnuleysi. Hann sagði: ,,Þér vitið að atvinnuleysingjarnir eru heimilislausir, þeir sjá enga fegurð, njóta ekki lífsins, heyra ekki hljómlist, sjá ekki liti - líf þeirra er ekkert annað en skelfing, viðbjóður. Ef þeir nú koma í kirkju einu sinni í viku sjá þeir þó fegurð þar. Þar er friður, ilmur, og þeir fara leiðar sinnar rólegri það sem eftir er vikunnar og þeir koma aftur." Er þetta ekki hin stórkostlegasta tegund arðráns? Það er að segja, þessi prestur reyndi að friða mennina í baráttu þeirra, reyndi að gera þá rólega; hélt þeim með öðrum orðum frá því að reyna að finna hina sönnu orsök atvinnuleysisins.

Ef þér nú segið að prestarnir séu nauðsynlegir til þess að hafa um hönd helgisiði kristinnar trúar, þá spyrjum fyrst hvort þessir helgisiðir séu svo nauðsynlegir. Eru þeir nauðsynlegir? Ég get ekki sagt um það af því að ég notfæri mér þá ekki. Frá mínu sjónarmiði eru þeir þýðingalausir, en hafa þeir eitthvert gildi fyrir yður sem takið þátt í þeim? Á hvern hátt hafið þér gagn af þeim? Þér farið í kirkju á sunnudagsmorgnum, komist í guðrækilegt skap, verðið hrifnir eða hvað það nú er en alla hina daga vikunnar kúgið þér aðra eða látið kúgast. Grimmdin ríkir eftir sem áður og allt er óbreytt. Hvar er þá gagnið, nauðsynin á því að hafa prest?

Ef þér aftur á móti segið að þetta sé atvinnuvegur horfir málið allt öðruvísi við. Ef það er ekki annað en atvinna, eins og lögfræði, sjómennska, hermennska eða einhvern iðn, þá er allt öðru máli að gegna. Flest trúarbrögð með öllum þeirra prestum eru nú einmitt þetta og ekkert annað, gamall atvinnuvegur.

"Trúarbrögðin með fræðurum sínum aðskilja mannkynið. Þau auka ógnir styrjalda, stéttamun, þjóðernisrembu; þetta leiðir til nýs hernaðar, meira arðráns þar sem engin sönn elska eða nærgætni fyrirfinnst."

Ef þér því skoðið prestana sem fræðara yðar og leiðtoga þá segi ég yður: Þeir kúga yður og eyðileggja. Ekki svo að skilja að ég hafi nokkuð á móti kristnum prestum eða hindúaprestum - mér er sama hverrar trúar þeir eru. Ég segi að þeir hafi enga þýðingu fyrir mannkynið. Gerið nú svo vel að taka ekki það sem ég segi eins og eitthvert valdboð sem þér eigið að lúta. Athugið það sjálfir. Ef þér takið eingöngu við því sem ég segi verð ég presturinn yðar, þá kúga ég yður. Ef þér aftur á móti athugið málið gaumgæfilega, ekki í fljótheitum heldur fullkomlega, þá munuð þér sjá að trúarbrögðin með fræðurum sínum aðskilja mannkynið. Þau auka ógnir styrjaldanna, stéttamun, þjóðernistilfinningu; þetta leiðir til nýs hernaðar, meira arðráns þar sem engin sönn elska eða nærgætni fyrirfinnst.

Er líf eftir þetta líf?

Hefurðu í raun og veru áhuga fyrir því? Líklega, fyrst þú spyrð. Bíddu nú augnablik. Af hverju spyrðu um framhaldslíf - að gamni þínu, af forvitni, þekkingarþrá eða af því þú óttast yfirstandandi tíma og vilt þess vegna vita eitthvað um framtíðina?

Nú vitið þér að ýmsir vel þekktir nútíma vísindamenn segja að framhaldslíf sé til. Þeir segja að gegnum miðla geti hver og einn komist að niðurstöðu um þetta sjálfur. Látum svo vera, göngum út frá því að svo sé. Hvað þá? Hvers virði hefir það orðið yður að uppgötva að framhaldslíf er til? Þér eruð ekki ánægðari, ekki vitrari, ekki mannlegri, nærgætnari né ástríkari. Þér standið nákvæmlega á sama stað og áður. Þér hafið aðeins uppgötvað eina staðreynd í viðbót við aðrar, þá staðreynd að til er framhaldslíf. Það getur orðið huggun, en hvað svo? Þér segið: ,,Það gefur mér öryggi fyrir því að ég eigi að lifa áfram." Og hvað svo? Þó það gefi yður öryggi fyrir þessu glímið þér þó ennþá við sömu vandamálin, eigið í sömu erfiðleikunum, gleði yðar og hamingja er jafnhverful og áður. Mér sýnist það því ekki hafa mikla þýðingu þó það kunni að vera staðreynd. Ódauðleikinn er ekki í fjarlægri framtíð; eilífðin eða ódauðleikinn, hvað sem þér viljið nefna það, býr í nútíð og nútíðina skiljið þér ekki nema með því að losa hugann við allar hugmyndir um tíma.

,,Ef vér á hverjum morgni fæddumst að nýju, værum lausir við allar endurminningar gærdagsins, allar byrðar, alla hraunskorpu fortíðarinnar, þá yrði hver dagur nýr, hressandi, einfaldur; að geta lifað lífinu á þennan hátt er að vera laus við tímann. Með öðrum orðum, hugurinn er orðinn að geymsluhúsi minninga, hrjáður af fortíðinni, ætlar að sligast undir allri vorri yfirgripsmiklu reynslu."

Nú er ég hræddur um að yður þyki ég verða háspekilegur, eiginlega er það nú samt ekki. Á meðan hugurinn er þræll tímans óttist þér dauðann, vonist eftir framhaldslífi og hugsið stöðugt um þetta efni. Spurningin um framtíðina sýnir að þér eruð nú þegar deyjandi. Hugurinn verður að vera laus við tímann ef þér eigið að geta lifað fullkomlega, í gnægð hins yfirstandandi, eilífa augnabliks. Er það ekki svo?

Þegar ég í þessu sambandi tala um tíma á ég við endurminningarnar, nota ekki orðið eins og vér venjulega gerum til hægðarauka, til að ákveða hvenær vér eigum að ná í skip eða járnbraut eða mæta á fundi og svo framvegis. Ef vér á hverjum morgni fæddumst að nýju, værum lausir við allar endurminningar gærdagsins, allar byrðar, alla hraunskorpu fortíðarinnar, þá yrði hver dagur nýr, hressandi, einfaldur; að geta lifað lífinu á þennan hátt er að vera laus við tímann. Með öðrum orðum, hugurinn er orðinn að geymsluhúsi minninga, hrjáður af fortíðinni, ætlar að sligast undir allri vorri yfirgripsmiklu reynslu.

Ég vona að þér reynið nú að hugsa þetta út með mér, annars skiljið þér það ekki fyllilega. Hlaðnir byrði fortíðarinnar, ótölulegum fjölda endurminninga, mætum vér sérhverri nýrri reynslu, nýrri hugsun, nýju umhverfi, nýjum degi; vér mætum nútíðinni á grundvelli fortíðarinnar. Er ekki svo? Ef þér eruð kristnir er baktjaldið kristilegt hugarfar, kristnar kreddur, trúarskoðanir og erfikenningar; hlaðnir þessum hugmyndum reynið þér að mæta lífinu. Ef þér eruð jafnaðarmaður eða eitthvað annað, þá hafið þér vissa hleypidóma, vissar hugmyndir, vissar rökstuddar skoðanir, frá þeim sjónarhól skoðið þér svo lífið.

"Haldið þér að blómið, rósin, sé að hugsa um að þjóna mannkyninu, hjálpa heiminum með tilveru sinni, fegurð sinni? Rósin hjálpar einmitt í sannleika af því að hún er fögur, elskuleg og hefir enga meðvitund um ágæti sitt."

Með því að mæta alltaf yfirstandandi tíma á grundvelli fortíðarinnar getið þér aldrei skilið nútíðina. Viðvarandi misskilningur skapar endurminningar; endurminningarnar hrúgast upp og vér leggjum áherslu á þær, þaðan sprettur svo óskin eftir að vita hvort framhaldslíf sé til. Ef þér aftur á móti gætuð mætt öllu eins og nýir menn, með ósýktum huga, lausum við þessa fortíðarbagga eða hugsanir um framtíðina, þá er óttinn horfinn, dauðinn er ekki framar til. Þá verður lífið sífelld hrifning en ekki hræðileg óttaþrunginn barátta; en til þess verður hugur og hjarta að vera opið og sívakandi.

Ég er hræddur um að spyrjandinn verði fyrir vonbrigðum. Hann vill fá ákveðið svar - já eða nei. Ég er hræddur um að skýlaust svar verði ekki gefið. Varið yður á slíkum svörum, ,,já" og ,,nei".

Krishnamurti leysir upp félagsskapinn Stjörnuna í austri á tjaldbúðasamkomu í Ommen í ágúst árið 1929. Félaginu var ætlað að boða komu hans sem heimsfræðara en Krishnamurti neitaði að láta tilbiðja sig. Við það tækifæri sagði hann m.a.: ,,Ég kæri mig ekki um fylgjendur ... Ég hef andstyggð á þeirri hugsun einni saman að einhver kalli sig lærisvein minn. Gerist heldur lærisveinar þess skilnings sem er ávöxtur þroskaðrar hugsunar og mikils kærleika, gerist lærisveinar yðar eigin skilnings ... Enginn maður getur gert yður frjálsa; ekki heldur skipulögð tilbeiðsla, né barátta yðar fyrir einhverjum málstað, né þátttaka í einhverjum félagsskap, né heldur þó að þér sökkvið yður niður í eitthvert starf; ekkert af þessu getur gert yður frjálsan ...Ég held því fram að sannleikurinn sé veglaust land, og þér getið ekki nálgast hann með því að fylgja neinum troðnum slóðum, trúarbrögðum eða sértrúarflokkum. Þetta er mitt sjónarmið og ég held því fram skilyrðislaust. Það er ekki hægt að binda sannleikann í kerfi, því að hann er takmarkalaus, hlítir engum skilmálum og ekki hægt að nálgast hann eftir neinum vegi; jafntilgangslaust er að stofna félög til að leiða eða þvinga fólk inn á einhverja sérstaka braut. Ef þér skiljið þetta, þá sjáið þér hve fráleitt er að skipuleggja trú. Trú er algert einkamál og þér getið ekki og megið ekki binda hana í kerfi. Ef þér gerið það, þá deyr hún, verður steinrunnin; hún verður að trúarjátningu, sértrúarflokki, trúarbrögðum, ætluð til að troða upp á aðra."

Er ekki í raun og veru þýðingarmeira að læra að lifa lífinu en að vita hvað gerist þegar þér deyið. Það eru ekki lifandi menn heldur hálfdauðir sem vilja vita hvað gerist eftir dauðann. Þegar þér vitið hvernig þér eigið að lifa háleitu, skynsamlegu lífi munuð þér líka vita hvað við tekur hinum megin. Þá verður sú uppgötvun engin fræðikenning heldur staðreynd; þá munuð þér líka uppgötva að þetta hefir mjög litla þýðingu af því að í raun og veru er ekkert ,,hinum megin" til. Lífið er ein, fullkomin heild, án upphafs og endis. Þá mun þessi viska, þessi guðmóður, gera yfirstandandi líf fullkomið.

Nokkrir vinir mínir segja að þó þeim þyki orð yðar mjög merkileg þá vilji þeir þó heldur þjónustu [í þágu samfélagsins] en mikil heilabrot um sannleikann. Hvað segið þér um þetta?

Herra minn, hvað meinið þér með þjónustu? Allir vilja hjálpa. Svo hrópa allir þeir sem þykjast vera að þjóna heiminum. Þeir eru alltaf að tala um að hjálpa heiminum, sérstaklega þó þeir sem tilheyra einhverjum kredduflokkum. Það er þeirra sérstaki kvilli; þeir halda að þeir hjálpi með því að gera eitthvað. Það er svo sem sama hvað það er, bara að gera eitthvað fyrir aðra. Hver getur sagt hvað er þjónusta? Hermaðurinn, sem er reiðubúinn að drepa þá sem ráðast inn í land hans, segist þjóna landi sínu. Slátrarinn segist þjóna þjóðfélaginu. Arðræninginn, sem hefir einokun á framleiðslutækjunum, segist þjóna ríkinu. Prestarnir, sem kúga með trúarskoðunum, segjast þjóna landinu, þjóðfélaginu. Hver á að dæma um hvað þjónusta er?

Vér skulum skoða þetta frá öðru sjónarmiði. Haldið þér að blómið, rósin, sé að hugsa um að þjóna mannkyninu, hjálpa heiminum með tilveru sinni, fegurð sinni? Rósin hjálpar einmitt í sannleika af því að hún er fögur, elskuleg og hefir enga meðvitund um ágæti sitt. Það er eitthvað annað en maðurinn, sem gengur um og hrópar hástöfum að hann sé að hjálpa heiminum. Með öðrum orðum, menn eru ekki að hugsa um að frelsa heiminn heldur vill hver og einn nota sínar aðferðir, sínar hugmyndir, til þess að kúga heiminn og arðræna. Þetta er ekki mín afstaða. Ég kæri mig ekki um að fá aðra til að fallast á mínar skoðanir eða yfir í mitt hugsanabúr af því að ég tel allar trúarskoðanir vera takmarkanir.

"Til að geta hugsað má hugurinn ekki vera tjóðraður við trúarskoðanir. Engir hleypidómar, ótti eða fyrirfram ákveðnar hugmyndir mega búa í þeim huga sem ætlar að ná djúpri hugsun. Ef þér ætlið að hugsa verður hugurinn að vera opinn eins og nýfæddur, ekki fullur af gömlum kenningum."

Til þess að geta þjónað í raun og veru verður maðurinn að vera laus við hina takmörkuðu vitund sem vér köllum ,,Ég", egó, sjálfsvitund; þér getið ekki þjónað heiminum í sannleika á meðan hún er við lýði. Til þess að komast að niðurstöðu um hvort þér í sannleika hjálpið heiminum verðið þér að hugsa. Fyrst skulum vér þess vegna athuga hvort vér eigum hæfileika til að hugsa og finna til, áður en vér förum að hugsa um að hjálpa heiminum. Til þess að geta hugsað má hugurinn ekki vera tjóðraður við trúarskoðanir. Er þetta ekki ósköp einfalt? Engir hleypidómar, ákveðnar trúarskoðanir, ótti eða fyrirfram ákveðnar hugmyndir mega búa í þeim huga sem ætlar að ná djúpri hugsun. Ef þér ætlið í raun og veru að hugsa verður hugurinn að vera opinn eins og nýfæddur, ekki fullur af gömlum erfikenningum. Erfikenningar hafa því aðeins gildi að þær hjálpi yður til að hugsa en brjóti yður ekki niður með þunga sínum.

Ég skal segja þetta öðruvísi. Oss langar öll til að hjálpa. Þegar þér sjáið þjáningar heimsins rís upp hjá yður sterk löngun til að hjálpa en til þess að geta hjálpað í sannleika verðið þér að ná fyrir rætur meinsins. Þess vegna verðið þér að finna orsök þjáninganna en til þess þarf djúpa hugsun. Og þessi hugsun má ekki bara verða vitsmunalegt yndi heldur verður jafnframt að sýna sig í athöfn.

Hjá guðspekingum á Nýja Sjálandi 31. mars 1934:

,,Það er fjarstæða að byrja á leyndardómunum og reyna svo að reka lífið í útlegð frá þeim; svo eru þessir leyndardómar ef til vill aðeins ímyndun, skröksaga eða skáldleg heilabrot ... Ef þér aftur á móti byrjið á því sem næst yður er getið þér haldið áfram endalaust."

Því hefir verið haldið fram að sá máttur sem talar í gegnum yður tilheyri svo háu sviði að hann komist ekki niður fyrir svið hugsæisins, svo við verðum aðallega að hlusta með innsæinu ef við viljum ná boðskap yðar. Er þetta svo?

Hvað meinið þér með innsæi? Hvað merkir það hugtak fyrir yður? Þér segið að það sé eitthvað sem þér finnið á yður, án þess að hafa fundið það með rökréttri hugsun. Nú er ég í efa um hvort innsæi yðar er sannleikur eða hvort það er aðeins óafvitandi vonir yðar sem dýrðarljómi varpast yfir; fínar, svikular þrár. Þér munuð kannast við að þér kallið það til dæmis innsæi þegar þér heyrið talað um endurholdgun eða lesið um hana og þér gleypið við hugmyndinni og hrópið: ,,Ég finn að þetta hlýtur að vera satt." En er þetta í raun réttri innsæi eða er það eingöngu vonin um að fá tækifæri til að lifa upp aftur og svo hangið þér á kenningunni og haldið að það sé innsæi? Bíðið augnablik. Ég er ekki að neita því að til sé innsæi en það sem venjulega er nefnt því nafni byggist ekki á neinum sannleika, skynsemi, verðmæti né skilningi.

Spyrjandinn segir að því hafi verið haldið fram að sá máttur sem tali í gegnum mig tilheyri æðri sviðum og komist ekki niður frá ,,hugsæissviðinu". Þér skiljið þó áreiðanlega það sem ég segi. Ég held að það sé ekki mikill efi á því. Bíðið nú augnablik. Það er hægðarleikur að skilja orð mín en ef þér reynið ekki að fylgja þeim fram, sýna þau í verkum, þá verður enginn skilningur úr því; af því að þér reynið ekki að sýna orð mín í verkum viljið þér heldur flytja kenningu mína upp á ,,hugsæissviðið" og segið svo að því hafi verið haldið fram að ég tali frá æðra sviði, svo þér verðið að reyna að komast upp á það svið og reyna að skilja það þar. Með öðrum orðum, þó þér skiljið fullkomlega það sem ég segi er erfitt að framkvæma það; þess vegna segið þér: ,,Flytjum heldur kenninguna upp á hærra svið og ræðum hana þar." Er þetta ekki einmitt svona?

"Ég held því fram að sannleikurinn sé veglaust land, og þér getið ekki nálgast hann með því að fylgja neinum troðnum slóðum, trúarbrögðum eða sértrúarflokkum."

Ef þér segið: ,,Ég skil ekki það sem þér segið," þá er hugsanlegt að vér getum haldið umræðunum áfram. Ég mundi þá reyna að útskýra á nýjan hátt svo vér gætum rætt málið og athugað það sameiginlega en það er vissulega eitthvað algerlega rangt við þá afstöðu að byrja með þeirri sannfæringu að þér getið alls ekki skilið mig nema með því að komast upp á eitthvert hærra svið. Hvað er hærra svið annað en eitthvað sem þér hugsið yður? Þurfum vér að fara lengra? Ég lít svo á að ef vér byrjum á einhverju leyndardómsfullu, langt í burtu og ætlum svo að finna út frá því það sem er augljóst, staðreyndir, þá hljóti að fylgja því blekkingar, hræsnisfullar athafnir, fals. Ef vér aftur á móti byrjum á því sem vér þekkjum - og það er mjög auðvelt að gera - ef vér gætum að oss og hugsum oss um þá getum vér komist óendanlega langt. Það er fjarstæða að byrja á leyndardómunum og reyna svo að reka lífið í útlegð frá þeim; svo eru þessir leyndardómar ef til vill aðeins ímyndun, skröksaga eða skáldleg heilabrot.

Sú hugarafstaða gæti verið röng sem kemur fram í orðum eins og þessum: ,,Til þess að skilja yður verðum við að hlusta með innsæinu." Þess vegna sagði ég líka að innsæi yðar gæti leitt yður á alrangar brautir. Hvernig getið þér hlustað með einhverju sem getur verið alger blekking, sem er ef til vill vonir yðar, smekkur, þrár og draumar? Því ekki að hlusta með eyrum yðar og skynsemi? Þegar þér svo þekkið takmarkanir skynseminnar getið þér haldið áfram. Með öðrum orðum, til þess að komast hátt verðið þér að byrja neðan frá en þér byrjið efst og komist svo ekkert. Þetta er það sem er að yður öllum. Þér hafið klifið hæðirnar á mælikvarða skynseminnar; eðlilega verðið þér hrokafull og innantóm. Ef þér aftur á móti byrjið á því sem næst yður er getið þér haldið áfram endalaust.

Sjáið nú til, þetta eru allt kúgunaraðferðir. Svona fara prestarnir að - flækja málin þegar allt er í raun og veru svo óendanlega einfalt. Ég ætla ekki að rekja það sem ég hefi að segja einu sinni því ég hefi reynt að útskýra það aftur og aftur. Það er skelfilegt að þér skuluð alltaf reyna að flækja það, fela það undir alls konar erfðakenningum og hleypidómum og getið ekki komið auga á yðar eigin hleypidóma.