Indíánahöfðinginn Lúther, Reistur Björn - sem fæddist árið 1867 - eyddi fyrstu árum ævi sinnar á sléttum Nebraska og Suður-Dakóta. Ellefu ára að aldri var hann einn af fyrstu nemendunum sem innrituðust til náms við skóla handa indíánum í Carlisle, Pennsylvaníu. Eftir fjögurra ára nám var hann gerður að kennara í Suður-Dakota. Hann starfaði sem túlkur við ,,Wild West Show" Buffaló Bills. Síðustu árum ævi sinnar varði hann til fyrirlestrarhalds og ritstarfa. Tatanga Mani - eða Gangandi Buffaló - fæddist 20. mars 1871. Það kom í hans hlut að verða ganga erinda Kanada-stjórnar sem friðarumleitandi hennar. ,,Stoney"-Indíáni að uppruna eyddi hann fyrstu árum ævi sinnar í Morley í Alberta, en ungur að árum var hann tekinn til fósturs af hvítum trúboða - John McDougall. Þótt hann hlyti menntun sína í skóla hins hvíta manns, þá afrækti hann aldrei að rannsaka og læra of náttúrunni. Á efri árum sínum fór stjórninn þess á leit við hann að hann ferðaðist um heiminn sem fulltrúi Indíána. Tatanga Mani dó árið 1967.

ÞEGAR LANDINN SAT ÚTIFYRIR TJALDDYRUM Á HÆKJUM SÉR OG hugleiddi lífið og tilgang þess fann hann glöggt sifjabönd sín við aðrar lífverur, og heiminn allan leit hann sem einn samfelldan frændgarð. Sá maður sat við uppsprettur hinnar einu raunsönnu menningar. En þegar hann sneri baki við lífsform feðranna, var öxin reidd að rótum manndóms og vaxtar.

VORT FÓLK ÞEKKTI ENGIN LÖG, EN ALLT UM ÞAÐ KOMUM VÉR OSS vel gagnvart hinum Mikla Anda - þann sem er skapari alls og drottinn allra. Þið hvítu mennirnir haldið að vér séum ,,skrælingjar". En þið berið ekkert skynbragð á bænir vorar. Og þið reynið heldur ekki að skilja þær. Þegar vér kváðum óð vorn til lofgjörðar sól, tungli eða vindinum, þá sögðuð þið bara að vér tilbæðum hjáguði. En þrátt fyrir skilningsskort ykkar hafið þér útskúfað oss sem fordæmdum sálum, einungis vegna þess að vér fluttum ekki bænir vorar á sama veg og þið.

Við sáum máttarverk hins Mikla Anda í næstum hverjum hlut: sólinni, mánanum, trjánum, vindinum og fjöllunum. Stundum nálguðumst vér hann fyrir meðalgöngu þessara vina vorra. Hví var það svo afleitt? Ég hygg að trú vor til hins æðsta sé sönn og hrein - og að vér berum til hans einlægara traust en hvítu mennirnir sem kallað hafa oss heiðingja ... Vér Indíánar sem fæðumst og deyjum í náinni snertingu við náttúruna og herra hennar erum ekki börn myrkursins.

Var ykkur kunnugt um að trén hefðu mál? Þau tala hvert til annars, og þau myndu ávarpa þig ef þú gefðir þér tóm til að 1já þeim eyra. Meinið er - hvíta fólkið hlustar ekki. Það hlustaði aldrei á indíánana, svo það er borin von að það heyri raddir náttúrunnar. En eg hef lært fjölmargt af trjánum: stundum varðandi veðrið, stundum dýrin og stundum hinn Mikla Anda.

Skúli Magnússonþýddi.