Orðsifjafræðin, sú vísindagrein er lýtur að uppruna og afleiðslu orða, hefur í ríkum mæli aukið þekkingu okkar á táknmáli kristinnar trúar sem og annarra trúarbragða. Málfræðingurinn, John M. Allegro, hefur í meira en áratug rannsakað sagnaminni, hugtök og mannanöfn Biblíunnar. Niðurstöður rannsókna hans komu verulega á óvart og ollu þær um tíma hatrömmum deilum. Í dag eru skýringar hans taldar byggja á traustum vísindalegum grunni - um það er ekki lengur deilt - en sökum þess hversu sérstæðar þær eru, og sér í lagi vegna þess að þær stríða gegn rótgrónum kennisetningum kirkjunnar, hefur þeim verið ýtt til hliðar.

Rannsóknir benda til að ofskynjunarsveppir hafi gegnt mikilvægu hlutverki í helgisiðum frumkristninnar. Var Jesú Kristur og fylginautar hans sveppaætur?

Í ritverki sínu The Sacred Mushroom and the Cross skýrir hann frá helstu niðurstöðum rannsókna sinna. Þegar hugtök og orðatiltæki Biblíunnar eru ígrunduð kemur í ljós að guðsdýrkun gyðingdóms og kristinnar trúar á sér rætur í fornri frjósemisdýrkun. Nafnið Jahve, eða Jehóva, sem er heiti yfir guð gyðinga og kristinna manna, er komið úr súmersku og þýðir ,,safi frjósemi", ,,sæði" eða ,,fræ lífsins". Nafnið samanstendur of tveimur atkvæðum IA (borið fram ya) sem merkir ,,safi" og U sem stendur fyrir ,,kynmök" eða ,,sköpun". Guð var jafnan hugsaður sem ,,eiginmaður" þjóðar og lands. Í Gamla testamentinu er Ísrael einatt í hlutverki ,,eiginkonu" Jave sem ásakar hana harðlega um ótrúmennsku og varar hana við að leita á náðir annarra elskhuga. Kirkjan er á sama hátt álitin vera ,,brúður" Krists. Í báðum tilfellum frjóvgar guð lýðinn með ,,Orðinu" eða ,,fagnaðarerindinu" og velþóknun drottins allsherjar veltur á sannfæringu, trú og tryggð safnaðarins.

Hugtökin ,,bölvun" og ,,synd" eru dregin of orðatiltækinu ,,vannýtt útsæði". Synd Ónans fólst í því að hann kom sér undan því að barna eiginkonu látins bróður síns með því að ástunda coitus interruptus og láta ,,sæðið spillast á jörðu" (1M 38:1-10). Á sama hátt var íbúum Sódómu eytt sökum þess að þeir vildu frekar ríða tveimur karlmannsenglum heldur en óspjölluðum dætrum Lots sem þeim stóð þó til boða (1M 19). ,,Synd" er þess vegna náskylt hugtökunum ,,áhrifalaus", ,,gagnslaus" eða ,,ónýtur" og andhverfan við ,,trú" sem merkir ,,gagnlegur" eða ,,frjósamur". Þessi áhersla á helgi sæðisins, sem er undirstaðan í trúarlífi frjósemisdýrkenda, er helsta röksemdarfærsla rómversk-kaþólsku kirkjunnar gegn notkun getnaðarvarna. Andstaðan við getnaðarvarnir á lítið sem ekkert skylt við almennt siðferði heldur byggist einfaldlega á þeirri afstöðu að það sé trúarleg synd að láta sæði fara til spillis, guðlast og svívirðing gegn ,,orði drottins" og ,,heilögum anda".

,,Frjósemisguðinn Freyr fæddist meyjarfæðingu sem hvítt folald í sauðahúsi að jólum. Við fæðingu folaldsins komu þrír fróðir Ormar til þess að færa því gjafir."

Tengsl gyðing-kristilegrar trúarhefðar við forna frjósemi- og reðursdýrkun má finna víðar. Nafnið Jósef, en Jósef var eins og kunnugt er faðir eða fóstri Jesús, eftir því hvort menn vilja taka meyjarfæðinguna trúanlega eða ekki, er stytting á ,,Yahweh Sabaoth" sem þýðir ,,getnaðarlimur Jehóva". Einn ástsælasti postuli Krists, Pétur, ber nafn sem merkir ,,höfuð getnaðarlimsins". Nafnið er dregið af pítra sem er aramíska og var algengt heiti yfir berserkjasveppinn á tímum Jesú Krists. Nafnið Jesú (iesus á grísku) er dregið of súmerska heitinu IA-UShU-A (ShUSh) sem þýðir ,,sæði sem frelsar, endurnýjar, læknar". Söfnuðir þeirra, sem aðhylltust boðskap Jesú Krists og postulanna voru nefndir ,,hinir kristnu" en það þýðir beinlínis ,,þeir sem eru smurðir með sæði".

Í launhelgum frjósemisdýrkenda lék amanita muscaria, berserkjasveppurinn eins og hann nefnist á íslensku, lykilhlutverki. Berserkjasveppurinn hefur löngum verið mönnum hulin ráðgáta. Fornmenn áttu erfitt með að skilja hvernig sveppurinn spratt upp líkt og af sjálfu sér. Þeim var ljóst að eðlileg frjóvgun hafði ekki átt sér stað. Fræ hafði ekki fallið til jarðar og borið ávöxt í formi rótar né stönguls. Þeir álitu viðbúið að þrumur hefðu eitthvað með tilurð sveppsins að gera því að sveppurinn skaut að jafnaði öngum skömmu eftir þrumuveður.

Neysla berserkjasveppsins (amanita muscaria) í trúarlegum tilgangi var lykilatriði í fornum launhelgum frjósemisdýrkenda. Rannsóknir benda til þess að í frumkristni hafi lærisveinar Krists neytt berserkjasveppsins til að komast í vitundarlegt algleymisástand. Þegar kirkjan gekk í eina sæng með ríkisvaldinu lagðist þessi siður niður. Prestarnir hófu þá að veita brauð og vín í stað sveppsins og reyndu að sannfæra hina trúuðu um að það breyttist á einhvern undraverðan máta í hold og b1óð Jesú Krists.

Guð hafði ,,hafið raust sína" og hið skapandi ,,orð" borist með ,,englum" til jarðar að himni ofan. Berserkjasveppurinn var vissulega ,,eingetinn", ,,sonur Guðs" eða ,,brauðið sem niður steig of himni". Í berserkjasveppinum ,,opinberaði Guð sig" í ríkari mæli en í nokkurri annarri jurt eða dýri merkurinnar. Berserkjasveppurinn, eða ,,Jesú" eins og hann nefnist á súmersku, var ,,ímynd hins ósýnilega Guðs, frumburður allrar sköpunar ... í honum þóknaðist Guði að láta alla fyllingu sína búa ..."(Kó1 1:15).

Berserkjasveppurinn er þrunginn kynferðislegri merkingu. Þegar hann brýtur sér leið út úr ,,egginu" rís hann upp til himins líkt og þrútinn getnaðarlimur. Slímugur safi sveppsins lekur niður bolinn og minnir á margt á útferð skaufans fyrir samfarir og sáðfall við fullnægingu. Sveppurinn var í hugum frjósemisdýrkenda lifandi eftirmynd himnaföðurins, sem Súmerar kölluðu Iskur, ,,Voldugur skaufi", gyðingar Hadad ,,Mikli faðir" og Rómverjar Júpiter ,,Faðir-guð". Að sjá sveppinn og eta hann var að sjá og innbyrða Guð, ,,sá sem hefur séð mig, hefur séð föðurinn ... Trúir þú ekki, að ég er í föðurnum og faðirinn í mér?" (Jh 14:9). Jafnvel óhreinir andar skynjuðu að hann var ,,hinn heilagi Guð" (Mark 1:24). Berserkjasveppurinn var ,,hin heilaga urt", ,,sæði Guðs" í sinni hreinustu mynd. Í rauninni var sveppurinn holdgervingur Guðs á jörðinni. Guð hafði stigið til jarðar í gervi sveppsins til að gera dauðlegum mönnum kleift að eiga samfélag við sig.

Í frumkristni var berserkjasveppurinn notaður í helgiathöfnum kristinna manna. Með því að eta ,,hold" sveppsins og drekka ,,blóð" hans öðlaðist neytandinn ,,lykla himnaríkis". Um þessa trúarathöfn segir Kristur:

,,Sannlega, sannlega segi ég yður: Ef þér etið ekki hold Mannssonarins og drekkið blóð hans, hafið þér ekki lífið í yður. Sá sem etur hold mitt og drekkur blóð mitt, er í mér og ég í honum. Eins og hinn lifandi faðir sendi mig og ég lifi fyrir föðurinn, svo mun sá lifa fyrir mig, sem mig etur. Þetta er það brauð, sem niður steig of himni. Það er ekki eins og brauðið, sem feðurnir átu og dóu. Sá sem etur þetta brauð, mun lifa að eilífu."(Jh 6:53-59).

Teikning of skilningstrénu í Eden gerð eftir hluta of kristilegu kalkmálverki frá því á 13. öld. Hér er berserkjasveppur sýndur sem skilningstré góðs og ills og vefur höggormurinn sig um sveppinn með epli í gininu. Á málverkinu standa foreldrar mannkyns, þau Adam og Eva, við hlið skilningstrésins.

Neysla berserkjasveppsins getur á hinn bóginn haft mjög alvarlegar afleiðingar í för með sér. Í honum eru að finna nokkur eiturefni er valda ekki aðeins útvíkkun vitundarinnar og stórfenglegri vímu heldur geta í sumum tilfellum leitt til uppkasta, lömunar og jafnvel dauða. Vegna þessa var nauðsynlegt að undirbúa neyslu hans á tilhlýðilegan hátt. Áður en menn átu sveppinn og drukku safa hans var líkaminn hreinsaður með föstu sem stóð yfir í að minnsta kosti þrjá daga. Einnig var lagt stund á bænahald og hugræna iðkun ýmiss konar til þess að skapa maklegt hugarástand. Um þær hættur sem fylgja því að ,,eta líkama Krists" segir í Korintubréfinu:

,,Hver sem etur brauðið eða drekkur bikar Drottins óverðuglega, verður þess vegna sekur við líkama og b1óð Drottins. Hver maður prófi sjálfan sig og eti síðan af brauðinu og drekki af bikarnum. Því að sá sem etur og drekkur án þess að dæma rétt um líkamann, hann etur og drekkur sjálfum sér til dóms. Fyrir því eru svo margir sjúkir og krankir á meðal yðar, og allmargir deyja."(1Kor 11:2731).

Berserkjasveppur var notaður í helgisiðum kristinna manna. Með því að eta ,,hold" sveppsins og drekka ,,blóð" hans öðlast neytandinn ,,lykla himnaríkis".

Safi berserkjasveppsins var einnig blandaður í ilmsmyrsli til smurningar. Smurningarolían var síðan notuð til lækninga. Postularnir fóru þorp úr þorpi í þeim tilgangi að reka út i11a anda og smyrja hina sjúku með olíu. Í Jakobs bréfi segir: ,,Sé einhver sjúkur yðar á meðal, þá kalli hann til sín öldunga safnaðarins og þeir skulu smyrja hann með olíu í nafni Drottins og biðjast yfir honum." Þessi siður var lengi vel veigamikil þáttur í þjónustu kirkjunnar og lagðist ekki of fyrr en á tólftu öld. Talið er að neysla berserkjasveppsins í trúarlegum tilgangi hafi hins vegar gengið úr skaftinu strax á annarri öld eftir Krist burð. Þeir, sem héldu fast við þennan helgisið frumkristninnar, voru hraktir út í eyðimörkina og brennimerktir sem trúvillingar. Í sókn sinni eftir viðurkenningu vildu leiðtogar kristinna söfnuði varpa þessari forneskju fyrir róða enda var neysla ofskynjunarsveppa litin hornauga. Máttur og dýrð sveppavímunnar fyllti áhangendur Krists ástríðu og trúarofstæki er gerði þeim kleift að þola langvinna kúgun og ofsóknir. Þegar kirkjan og ríkisvaldið höfðu fallist í faðma var þessi ofsafengni trúarsiður hins vegar til trafala. Berserkjasveppurinn, líkt og lærimeistarinn sem boðaði notkun hans, var tekinn úr umferð.