Jónas Kristjánsson ritstjóri DV og einn skemmtilegasti penni landsins sagði eitt sinn að það væri böl Íslands að enginn af valdamönnum þjóðarinnar hafi nokkurn tímann verið tekinn af lífi, líkt og t.d. varð í Frakklandi á tímum frönsku stjórnarbyltingarinnar. Eðlileg hreinsun innan yfirstéttarinnar hefði því aldrei orðið hér á landi eins og í flestum öðrum löndum Evrópu.

Velferðakerfi íslensku þjóðarinnar er að sama skapi síðra miðað við aðrar vestur-evrópskar þjóðir þótt heildarauður landsmanna sé sambærilegur. Í hanastélsboðum evrópskra fyrirmanna og á nefndarfundum alþjóðlegra stofnana er litið á Ísland sem viðundur. Menn velta því fyrir sér hvers vegna svona fáir geta kúgað svo marga. Ekki svo að það sé nýlunda í samfélagi þjóðanna heldur hitt að það skuli viðgangast í samfélagi þar sem menntun og menning er jafnmikil og raun ber vitni.

Síðustu ár hefur bil fátækra og ríkra aukist örar hér á landi en nokkru sinn fyrr í sögu þjóðarinnar. Sömu sögu er að segja af öðrum löndum. Nú er svo komið að tæp 1% bandarísku þjóðarinnar hefur til umráða um 37% af þjóðarauðnum. Hvernig skiptingu auðsins er háttað hér á landi hefur ekki verið gefið uppi. Mér vitandi hefur enginn þeirra tuga hagfræðinga né stjórnmálafræðinga er útskrifast frá Háskóla Íslands á ári hverju séð ástæðu til að rannsaka né upplýsa fáfróðan almenning um skiptingu íslensku þjóðarkökunnar. Opinberar tölur frá Bandaríkjunum sýna hins vegar að 60% hagvaxtar liðins áratugar lenti í vasa 1% þjóðarinnar.

"Velferðakerfi íslensku þjóðarinnar er að sama skapi síðra miðað við aðrar vestur-evrópskar þjóðir þótt heildarauður landsmanna sé sambærilegur."

Sagan kennir okkur að efnahagslegt misrétti leiðir óhjákvæmilega til ofbeldisverka og benda sérfræðingar ytra á bandarískar borgir því til sönnunar. Í mörgum borgarhverfum þar vestra er nú svo komið að nær væri að tala um borgarastyrjöld fremur en misfellur í löghlýðni borgaranna. Hópur ríkissaksóknara, ríkislögmanna og dómara ríkja Bandaríkjanna benda á að upplausn heimilanna, líkamsmeiðingar, stuldur, sjálfsmorð og vaxandi tíðni geðrænna vandamála séu orðin byrði á samfélaginu. Jafnvel svo mikil byrði að tímabært sé að draga úr veisluhöldum yfirstéttarinnar.

Hér á landi þurfa veislugestirnir ekki að hafa áhyggjur. Á meðan sjómenn eru beygðir í duftið, Landhelgisgæslan og lögreglusveitir ríkisins auðmýktar með fjársvelti og hafðar að háði og spotti láta galgopar valdsins sér ástandið í léttu rúmi liggja. Skítt með almúgann, látum hann róta í öskutunnum eigin vandamála.

Það er leitt að þurfa að segja frá því en vaxandi hópur fólks á öllum aldri hefur misst tiltrú á fulltrúalýðræði ,,stjórnmálaflokkanna". Og það í miðju góðærinu. Illu verra er að þeir sem eru í aðstöðu til að breyta því sem breyta þarf eru svo skyni skroppnir að þeir þekkja ekki sinn vitjunartíma. Vegna vinnusemi smælingjanna hafa sumir hverjir svo mikið fé milli handanna að þeim er ómögulegt að koma því í lóg hér á landi. Erlendis dilla þeir sér í lystisemdum allsnægtanna. Fjárfesta í útlenskum fyrirtækjum, kaupa verðbréf og geyma arðinn á erlendum bankareikningum.

"Vegna vinnusemi smælingjanna hafa sumir svo mikið fé milli handanna að þeim er ómögulegt að koma því í lóg hér á landi. Erlendis dilla þeir sér í lystisemdum allsnægtanna."

Þessi hópur manna er svo aumkunarverður að hann ætlast til þess, samvisku sinnar vegna, að honum verði refsað. Hingað til hefur honum ekki orðið að ósk sinni. Íslendingar eru flestir hverjir seinþreyttir til vandræða. - Eigum við virkilega að þurfa að draga þessa menn upp úr rúmunum, hysja upp um þá brækurnar og koma þeim í verndað umhverfi? - Spurningum af þessu tagi velta ýmsir fyrir sér. Miðað við höfðatölu eru vopn í einkaeign hlutfallslega fleiri á Íslandi en í öðrum ríkjum heims. Ef látið er skeika að sköpuðu er hætt við að afleiðingarnar verði ógnvænlegri en margan grunar.

Birtist sem kjallaragrein í DV í nóvember 1998